Rynek
staromiejski - zespół zabytkowy rynku staromiejskiego wytyczony
około połowy XIII w. na planie czworoboku, obecnie otoczony kamienicami
pochodzącymi z XVIII i XIX w. odbudowanymi częściowo po zniszczeniach
wojennych w 1945 r.
Kościół Parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi
Panny stojący częściowo na fundamentach gotyckich, pochodzących
ze starszego założenia. Został wybudowany w latach 1909-1911 w stylu
neogotyckim. Jest położony powyżej rynku, znakomicie zamyka panoramę
Starego Miasta.
Kościół i klasztor franciszkański - kościół klasztorny,
pierwotnie pod wezwaniem św.Trójcy wzniesiony został w XV wieku.
Po sekularyzacji dóbr zakonu w 1810 r. został zakupiony przez miejscowych
protestantów (1830). Odbudowany po zniszczeniach II wojny światowej
pełni funkcję kościoła ewangelickiego. Budynek klasztoru z pierwszej
połowy XVII wieku mieści obecnie siedzibę Sądu Rejonowego.
Pałac Dietrichsteinów - wzniesiony w latach 1743-1747
przez ówczesnego właściciela Wodzisławia - Guidobalda Józefa von
Dietrichstein oraz jego małżonki Marii Henckel von Donnersmarck.
Jest on najstarszym przykładem barokowej architektury klasycystycznej
w Polsce i jednym z pierwszych w Europie. Za jego autora uważa się
morawskiego architekta F.A. Grimma. Obecnie mieści Muzeum Miejskie
i Urząd Stanu Cywilnego. Otoczenie pałacu stanowi Park Zamkowy.
Figura św. Jana Nepomucena z 1745 roku, autorstwa
J .M. Österreicha, jednego z najwybitniejszych śląskich artystów
dobybaroku. Pierwotnie stała przed pałacem Dietrichsteinów, obecnie
przy ul. Wałowej w sąsiedztwie kościoła Wniebowzięcia Najświętszej
Maryi Panny.
Budynki Urzędu Miejskiego - wzniesione ok. 1880
roku z przeznaczeniem na siedzibę Sądu
Grodzkiego i więzienia. Budynek byłego sądu charakteryzuje się ciekawą
ornamentyką gotycką.
Baszta Rycerska (Wieża Romantyczna) - neogotycka
jest częścią nieistniejącego zameczku myśliwskiego. Znajduje się
w lesie miejskim na Grodzisku. Założenie ufundowane Zostało w 1867
roku przez Edwarda Braunsa. Obiekt został zniszczony w pożarze w
2004 roku. Planowana jest jej odbudowa.
 |
Kompleks parkowo-pałacowy. W dzielnicy Kokoszyce
wzniesiony został pałac około 1822 r. przez ówczesnego właściciela
Wilhelma Franza von Zawadzkiego z przylegającym parkiem. W latach
1893-1895 założenie to uległo znacznej rozbudowie dokonanej przez
hrabiego Gustawa von Ruffera. Od 1925 roku dobra te należały do
Kurii Diecezjalnej w Katowicach, która przeznaczyła obiekt na Archidiecezjalny
Dom Rekolekcyjny. Obok tego założenia znajduje się budynek dawnej
willi wraz z przylegającą do niej kaplicą z początku XX wieku. W
pięknie urządzonym parku znajdują się liczne drzewa pomnikowe oraz
ciekawe okazy botaniczne.
Dwór w Jedłowniku - wybudowany w latach 80. XIX wieku.
Obecnie Dom Pomocy Społecznej dla dzieci „Caritas” Zgromadzenia
Sióstr Opatrzności Bożej.
Budynek sanatoryjny w dzielnicy Wilchwy - obiekt oddano
do użytku w 1895 r. Usytuowany w podmiejskim lesie w sąsiedztwie
kąpieliska "Balaton". Obecnie mieści się tam Wojewódzki
Szpital Chorób Płuc.
HISTORIA MIASTA
Pierwsze ślady osadnictwa na terenie ziemi wodzisławskiej sięgają
epoki kamiennej.
W wodzisławskim muzeum przechowywane są narzędzia paleolityczne
znalezione w okolicach miasta. W XII w. istniała na terenie Starego
Miasta osada, która najpewniej w 1241 r. została zniszczona przez
hordy tatarskie. Około połowy XIII w. dochodzi do lokacji miasta
na prawie niemieckim.
Najstarsze wzmianki o mieście znajdujemy w źródłach pisanych z XIII
w. Wówczas to Wodzisław występuje pod nazwa Wladislavia (1299),
Wlodislawia civitas (1300). Powszechnie uznaje się, że nazwa miasta
jest dzierżawcza, przyjęta na cześć jego założyciela, księcia opolsko-raciborskiego
Władysława, panującego w latach 1246-1281. Od I poł. XIV w., powoli
zaczęła się upowszechniać niemiecka nazwa Władysława (loslau) pisana
w różnych odmianach.
Niezwykle rozległy rynek sugeruje, że książę Władysław I przypisywał
miastu większe znaczenie. W 1257 r. erygował on w Wodzisławiu klasztor
franciszkanów minorytów. W I poł. XIV w. następuje ożywienie życia
w mieście dzięki żyjącej tu Księżnej Konstancji. W 1327 r.
Wodzisław jako część księstwa raciborsko-opolskiego pozostaje w
lennej zależnosci od Korony
Czeskiej.
W średniowieczu miasto było umocnione wałami, murem oraz fosą zasilaną
rzeczką wodzisławską. Miasto rozwijało się dynamicznie. XVI w. zwany
jest też złotym okresem w rozwoju miasta. Ludność miasta zajmowała
się kupiectwem i rzemiosłem, a zwłaszcza garbarstwem, szewstwem
i tkactwem. Rzemieślnicy zbywali swe wyroby na wielodniowych jarmarkach
– miasto posiadało przywilej organizowania czterech jarmarków rocznie.
Na początku XVI wieku miasto zostało Stolicą wolnego mniejszego
państwa stanowego, w skład
którego oprócz samego miasta wchodziły okoliczne miejscowości. Często
zmieniali się jego właściciele. Do roku 1526 wodzisławskie państwo
stanowe pozostawało pod zwierzchnią władzą
królów czeskich. Od 1526-1740 było pod berłem Cesarstwa Habsburgów,
a następnie w granicach Prus /Niemiec.
Niepokoje i zamęt okresu reformacji, a zwłaszcza późniejsza Wojna
Trzydziestoletnia spowodowały, że miasto znacznie podupadło. Na
przestrzeni wieków było również nawiedzane
przez liczne klęski żywiołowe: wielką powódź w 1536 roku, pożar
całego miasta w 1822 roku, a w 1848 roku gradobicie, które całkowicie
zniszczyło uprawy rolne i spowodowało tyfus głodowy.
Po pożarze 1822 roku miasto zostało odbudowane jako murowane.
Ziemia wodzisławska pod panowaniem Prus była terenem postępującej
germanizacji. Z drugiej strony był to również okres poprawy sytuacji
gospodarczej i społecznej. Od 1809 roku Wodzisław pozostawał pod
zarządem władz miejskich pochodzących z wyboru. Wzrastała też liczba
mieszkańców. W roku 1787 miasto liczyło 1029 mieszkańców, a w roku
1860 - 2408.
Po I Wojnie Światowej i Powstaniach Śląskich Wodzisław został przyłączony
do Rzeczypospolitej Polskiej. Powrót do macierzy został zaakcentowany
symbolicznym wkroczeniem Wojska Polskiego w dniu 4 lipca 1922 roku.
W okresie międzywojennym nastąpił jego dalszy rozwój gospodarczy,
aktywnie rozwijały się towarzystwa społeczne, w szczególności ruch
śpiewaczy i sportowy.
W pierwszym dniu II Wojny Światowej Ziemia Wodzisławska została
opanowana przez hitlerowców, a wiosna 1945 roku przyniosła miastu
zagładę. Wówczas to zniszczone zostało 80% zabudowy. Przystąpiono
jednak szybko do odbudowy, podczas której starano się zachować wszystkie
wartościowe elementy tradycyjnego układu miasta i jego zabudowy.
W 1954 roku Wodzisław stał się miastem powiatowym, wokół którego
powstawać zaczęły nowe
osiedla mieszkaniowe, co wiązało się z faktem, że znalazł się on
w zasięgu intensywnej industrializacji. W roku 1996 miejska drużyna
piłkarska MKS ODRA awansowała do ekstraklasy, w rozgrywkach której
uczestniczy do dnia dzisiejszego. W 2004 roku w mieście uruchomiono
jedną z najnowocześniejszych w kraju mechaniczno - biologiczną oczyszczalnię
ścieków komunalnych.
|