Gdzie leży Żywiec ...

Położony jest w centrum Kotliny Żywieckiej, zajmującej powierzchnię ponad 100 km2 i otoczonej malowniczymi pasmami Beskidów, u podnóża góry Grojec. Od zachodu kotlinę zamyka pasmo Beskidu Śląskiego, z północy jej granicę wyznacza Beskid Mały, od wschodu - Pasmo Jałowieckie, a od południa najwyższe szczyty Beskidu Żywieckiego: Babia Góra (1725 m n.p.m.), Pilsko (1557 m n.p.m.), Lipowska (1324 m n.p.m.), Rycerzowa (1226 m n.p.m.) i Wielka Racza (1236 m n.p.m.). Leży u zbiegu górskich rzek Soły i Koszarawy, nad Jeziorem Żywieckim. Nazywany stolicą Beskidów, jest ważnym ośrodkiem rekreacyjno-turystycznym, a także centrum jednego z najpiękniejszych i najciekawszych pod względem etnograficznym regionów w Polsce - Żywiecczyzny.

Co o Żywcu warto wiedzieć ...

Historia Żywca liczy sobie przeszło siedemset lat. Znanych jest kilka wersji, co do pochodzenia nazwy Żywiec. Jedna z nich mówi o kulcie pogańskiej bogini Żywii, inna, że pochodzi od słowa "żywić", co wskazuje na to, że tutejsze ziemie były urodzajne i obfitowały w zwierzynę. Istnieje też wersja, że nazwa pochodzi od schwytanego żywcem - w okolicach Międzybrodzia Żywieckiego - żubra, którego ofiarowano księciu oświęcimskiemu, a on na pamiątkę tego zdarzenia nadał miastu herb, na którym - na niebieskim tle - widnieje orzeł trzymający w szponach głowę żubra.

Osadnictwo Kotliny Żywieckiej sięga czasów prehistorycznych. Najstarsze ślady osadnictwa w okolicy miasta napotkano na żywieckiej górze Grojec (612 m n.p.m.) i pochodzą z okresu kultury łużyckiej (ok. 2500 lat temu). Na szczycie Grojca stał swego czasu zamek. Jego właścicielem miał być ponoć rycerz Zemo de Grojec, od którego rozbójnicza rodzina Skrzyńskich zamek ten odkupiła i urządziła w nim jedno z gniazd zbójeckich. Zamek ten w XV w. został zdobyty i zburzony przez wojska Kazimierza Jagiellończyka.

W średniowieczu Żywiecczyzna była częścią Księstwa Oświęcimskiego. Dokument lokacyjny miasto otrzymało na przełomie XIII i XIV w. Prawa miejskie Żywiec uzyskał z nadania Księcia Oświęcimskiego. Ze względu na częste wylewy Soły, na początku XV wieku miasto przeniesiono na nowe, wyżej położone miejsce, które obecnie zajmuje. Po wykupieniu miasta z rąk książąt oświęcimskich, król Kazimierz Jagiellończyk darował Żywiecczyznę Piotrowi Komorowskiemu. Od tej chwili ziemia żywiecka, aż do 1945 r. stanowiła własność prywatną. Gdy fortuna magnackiego rodu Komorowskich zaczęła w XVII w. podupadać, żywieckie dobra jako zastaw przejęła żona króla Zygmunta III Wazy - Konstancja. Następnie Żywiecczyzną władali jej synowie: Karol Ferdynand - biskup wrocławski i Jan Kazimierz - król Polski. Za zwrotem sumy zastawnej w roku 1678 Żywiecczyznę nabył Jan Wielopolski, kanclerz wielki koronny.

W 1838 roku Adam Wielopolski sprzedał dobra żywieckie Habsburgom, którzy mieszkali w Żywcu do wybuchu wojny w 1939 r.

W czasie II wojny światowej Żywiec włączony został do III Rzeszy i poddany silnej akcji germanizacyjnej. Podczas okupacji Żywiecczyzna stała się jednym z ważniejszych ośrodków ruchu oporu. W latach powojennych w 1950 roku włączono do miasta część ościennych gmin, położony nad rzeką Koszarawą - Sporysz i Zabłocie położone po lewej stronie Soły.

Nowe oblicze miasto zyskało w 1967 roku, kiedy przez spiętrzenie wód Soły zaporą ziemną w Tresnej powstało Jezioro Żywieckie. W kilka lat później przyłączono do Żywca Moszczanicę, następnie Oczków i Podlesie. W wyniku nowego podziału administracyjnego kraju, Żywiec stał się od 1999 roku częścią województwa śląskiego.

Co w Żywcu warto zobaczyć...

Najstarszą zachowaną świątynią Żywca jest kościół p.w. Świętego Krzyża znajdujący się w starej dzielnicy zwanej Rudzą .Wzniesiony był w końcu XIV w. Zasadniczy, gotycki trzon budowli został rozbudowany w okresie baroku. W XIX wieku dobudowano ogrojec, a w XX w. wieżę.
Kościół parafialny p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny położony jest w sercu miasta pomiędzy Rynkiem , a Starym Zamkiem. Żywiecka fara powstała w 2 poł. XV w. Świątynia początkowo gotycka przeszła liczne przemiany, które doprowadziły do dzisiejszej sylwetki budowli: poszerzenie prezbiterium oraz nawy, budowa wieży z galerią kolumnową, dobudowa od strony północnej kaplicy-mauzoleum Komorowskich, a od południowej Habsburgów. Wnętrze fary w XVIII nabrało cech barokowych, a z pierwotnego, gotyckiego wyposażenia zachowała się jedynie płaskorzeźba drewniana - Zaśnięcie Marii Panny, sprowadzona z Górnych Węgier przez Komorowskich.

Przy kościele parafialnym znajduje się kamienna dzwonnica z 1724 roku, która stanęła na miejscu drewnianej, ufundowanej w XVI w. przez rodzinę Komorowskich.. Obecna budowla jest fundacją właściciela miasta Franciszka Wielkopolskiego.
Symbolem władzy świeckiej jest zlokalizowany przy Rynku- świeżo odrestaurowany Ratusz Miejski pochodzący z 1 poł. XIX w.

Pochodzący z poł. XV w. Stary Zamek stanowił rezydencje kolejnych właścicieli miasta: Mikołaja Strzały h. Kotwicz, braci Włodka i Bożywoja Skrzyńskich h. Łabądź, Komorowskich h. Korczak dynastii Wazów, Wielopolskich, h. Starykoń oraz Habsburgów. Na przestrzeni wieków obiekt z budowli o charakterze obronnym stał się rezydencją pałacową. Obecnie w Starym Zamku znalazło siedzibę Muzeum Miejskie.

Powstały w wyniku przebudowy oficyn z inicjatywy Albrechta Fryderyka Habsburga Pałac swój obecny kształt zawdzięcza Karolowi Stefanowi Habsburgowi, który od 1895 r. na stałe przebywał w Żywcu. Obecnie w części pałacu mieszka jego wnuczka- Arcyksiężna Maria Krystyna Habsburg.

Wokół rezydencji rozciąga się zabytkowy park krajobrazowy z XVIII w. zaprojektowany i wykonany przez Wielopolskich w stylu barokowego ogrodu francuskiego. W 1 poł. XIX wieku park przekształcony został według angielskiego założenia ogrodowego. Przykładem małej architektury z czasów Wielopolskich jest Domek Chiński stojący na wyspie.

Z czego słynie Żywiec ...

Z bardzo atrakcyjnego położenia na terenie Żywieckiego Parku Krajobrazowego, ale przede wszystkim ze znakomitego piwa. Tradycje warzenia złocistego napoju sięgają tutaj czasów średniowiecznych, kiedy w kotlinie uprawiano dużo chmielu i jęczmienia.

Oprócz piwa wytwarzano tutaj, w masarni Wrężlewiczów, smaczne wędliny na stół cesarski w Wiedniu. Do dzisiaj "kiełbasę żywiecką" można kupić w kraju i za granicą.

Szczególnie popularne były i są maślane rogaliki, dla których recepturę opracował senior piekarniczego rodu Gałuszków, a także żywieckie pierniki wytwarzane przez rodzinę Bielewiczów. Woskowe świece z wytwórni Rybarskich znane są daleko poza granicami kraju.

Miasto Żywiec szczyci się mieszczańskimi tradycjami. W zbiorach muzealnych można obejrzeć dokumenty miejskich przywilejów, pieczęci i inne pamiątki po prężnie działających cechach rzemieślniczych, a także piękne, bogato zdobione stroje żywieckich mieszczan.

Żywiecczyzna to region niezwykły; tu można zapoznać się z bogatą kulturą materialną i duchową górali Beskidu Żywieckiego. Tutaj nadal tworzą twórcy ludowi, rzeźbią, malują na szkle, wyrabiają regionalne zabawki i instrumenty muzyczne, haftują, wykonują piękne bibułkowe kwiaty, zajmują się plastyką obrzędową.

Tradycje, specyficzną gwarę, stare pieśni, ekspresyjną muzykę, tańce, zwyczaje i obrzędy kontynuują żywieckie zespoły regionalne, takie jak: „Ziemia Żywiecka”, „Gronie”, „Żywczanie” czy „Pilsko”. Zespoły te można podziwiać podczas corocznie organizowanych imprez folklorystycznych: „Tydzień Kultury Beskidzkiej” czy „Żywieckie Gody”.

Poznaj walory ...

Żywiec położony jest w Beskidach, regionie o wyjątkowo bogatych walorach przyrodniczych, turystycznych i krajobrazowych. Zróżnicowane środowisko naturalne objęte jest ochroną w postaci rezerwatów i parków krajobrazowych.

Najpiękniejsze partie Beskidu Żywieckiego obejmuje Żywiecki Park Krajobrazowy. Wyróżnia się on znaczną atrakcyjnością turystyczną oraz dużym udziałem zbiorowisk leśnych o charakterze naturalnym, które zajmują ponad 80% jego powierzchni. Dominuje tu świerk, w niewielkich ilościach też inne gatunki drzew, jak modrzew, sosna, brzoza. Na terenie parku spotkać można ponad 1000 gatunków roślin.

Czyste rzeki górskie o porywistym nurcie: Soła i Koszarawa przyciągają amatorów wędkarstwa, a duża tafla wodna Jeziora Żywieckiego i sprzyjające wiatry, wielbicieli kajakarstwa, żeglarstwa czy windsurfingu. Ośrodki wypoczynkowe zapraszają turystów zarówno w sezonie letnim, jak i zimowym. Miasto oferuje gościom korty tenisowe, baseny, boiska do siatkówki, gry w boules, kręgielnie czy hale sportowe. W Żywcu Moszczanicy znajduje się stadnina koni - miejsce dla miłośników wypoczynku w siodle. Trwający od listopada sezon narciarski i bliskość ośrodków sportów zimowych przyciągają rzesze narciarzy, zarówno początkujących, jak i zaawansowanych. Istnieje także dobrze rozbudowana baza gastronomiczna, która zarówno dla miłośników wędrówek górskimi szlakami, jak i dla osób pragnących zetknąć się z tradycją i kulturą Żywiecczyzny, oferuje różnorodne potrawy regionalne. Żywiec urzeka swoim pięknem i każdy znajdzie tu coś dla siebie, zarówno wczasowicze, jak i zwolennicy czynnego wypoczynku, narciarze, żeglarze, wodniacy, wędkarze, a także miłośnicy zabytków.

Lato i zima dla aktywnych ...

Jezioro Żywieckie, największy i najwyżej położony zbiornik tzw. kaskady Soły, usytuowany wśród gór to nie tylko wspaniałe widoki, ale również doskonałe miejsce do aktywnego spędzania wolnego czasu. Zarówno mieszkańcy jak i turyści, wszyscy ci, którzy kochają wodę i wszystko co jest z nią związane, mogą wybierać pomiędzy żeglarstwem, windsurfingiem, kajakarstwem, wędkarstwem, a plażowaniem czy biwakowaniem nad brzegiem jeziora.

W odległości zaledwie 3 kilometrów od centrum miasta funkcjonuje w sezonie letnim bezpieczne, bezpłatne kąpielisko z piaszczystą plażą. Aby tam dojechać z centrum miasta, należy początkowo kierować się drogą na Suchą Beskidzką, a następnie na Górze Burgałowskiej skręcić z drogi głównej w lewo. Na piechotę można tam dojść brzegiem jeziora rozpoczynając wędrówkę ze starego mostu na rzece Sole.

Amatorom kajakarstwa proponujemy kontakt z Żywieckim Klubem Kajakowym, którego siedziba znajduje się w Żywcu, przy ul. Św. Wita. Żeglowanie po Jeziorze Żywieckim wymaga szczególnych umiejętności oraz doświadczenia. Kursy żeglarskie organizuje między innymi Ośrodek Szkolenia Żeglarskiego Politechniki Krakowskiej. Również w Ośrodku Wypoczynkowo-Rekreacyjnym "U Rumcajsa" można zdobyć uprawnienia żeglarskie, a także skorzystać z wypożyczalni sprzętu wodnego.

Yacht Klub Polski w Oczkowie proponuje czartery jachtów, wypożyczalnię kajaków i rowerków. Klub oferuje również noclegi w 6-osobowych domkach, parking dla samochodów oraz 50 miejsc cumowniczych przy pomoście pływającym. Turyści podróżujący własnym karawaningiem mogą zatrzymać się na kempingu "C'est la Vie".

Pobliskie ośrodki sportów zimowych takie jak: Szczyrk, Korbielów przyciągają liczne rzesze miłośników białego szaleństwa. W Żywcu również można "poszusować" na stoku Grojca. Szeroka trasa narciarska z wyciągami po obu stronach, sztucznie naśnieżana dwoma armatkami, to idealna propozycja na codzienną rekreację dla całej rodziny. Trasa narciarska jest oświetlona i przygotowana przez ratrak.

URZĄD MIEJSKI
Rynek 2, 34 – 300 Żywiec
tel. 033 475 42 00, 033 475 42 01
faks 033 475 42 02
email: sekretariat@zywiec.pl
www.zywiec.pl