MIASTO KOŚCIAN
GMINA KOŚCIAN
MIASTO I GMINA CZEMPIŃ
MIASTO I GMINA KRZYWIŃ
MIASTO I GMINA ŚMIGIEL

MIASTO KOŚCIAN

Przez Kościan przepływa rzeka Obra rozwidlająca się na dwie odnogi oplatające starą część grodu. Otaczająca miasto Równina Kościańska położona jest na wysokości 80 m n.p.m. Zajmuje ona teren o powierzchni 561 km2 rozciągający się od Pojezierza Krzywińskiego na północy do Doliny Środkowej Obry na południu. W sąsiedztwie miasta położony jest Agroekologiczny Park Krajobrazowy im. Gen. Dezyderego Chłapowskiego.

Mimo dużego zagęszczenia ludności miasto charakteryzuje się dużą ilością terenów zielonych - ponad 100 ha, co w przeliczeniu na jednego mieszkańca daje 41,7 m2 (średnia w Polsce wynosi 15 m2 na 1 mieszkańca). Ozdobą miasta są parki, zieleńce, ciągi spacerowe i liczne ogrody działkowe.

Do najciekawszych zabytków na terenie miasta należą:
Kościół parafialny pw. NMP Wniebowziętej - gotycki, murowany z XIV-XVI w, a w nim m.in. cenny tryptyk późnogotycki z 1507 r.
Kościół parafialny pw. Pana Jezusa - barokowy, murowany a w nim cudowny krucyfiks z XVI w.
Kościół filialny pw. Św. Ducha- późnogotycki II połowa XV w., dawny szpital z 1385 r.
Zespół dawnego klasztoru Bernardynów - obecnie Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny
Fragment murów miejskich - pl. Niezłomnych murowany XIV/XV, XIX w.
Obelisk Powstańców Wielkopolskich na cmentarzu parafialnym
Mauzoleum na cmentarzu parafialnym - poświęcone pamięci ofiar faszyzmu
Kaplica przy ul. ks. Bączkowskiego 46, murowana XIX w.
Ratusz - pierwotnie zbudowany w XV w., obecny z połowy XIX w., późnoklasycystyczny - obecnie siedziba Muzeum Regionalnego i Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej
Wiatrak - koźlak przy zajeździe "U Dudziarza" drewniany z 1714 r. - obecnie galeria
Zabytkowe kamieniczki na Rynku nr 18, 30, 32, oraz domki o konstrukcji szachulcowej przy ul. Szewskiej nr 16, 18, i 20.

GMINA KOŚCIAN

W 1992 roku na terenie gminy oraz trzech ościennych - Krzywinia, Czempinia i Śremu - utworzony został Agroekologiczny Park Krajobrazowy im. Dezyderego Chłapowskiego. Gmina Kościan kojarzy się przede wszystkim z jedną z największych w Europie, słynącej z eksperymentalnej hodowli tarpana Stadniną Koni w Racocie. Warto dodać, że stadnina posiada atrakcyjne rekreacyjne i hotelowe zaplecze. Entuzjaści jazdy konnej, polowań, kuligów i wycieczek krajobrazowych znajdą tu swoją przystań. Nieprzeciętne walory Racotu przyciągają gości z kraju i zagranicy.

Miłośnicy przyrody znajdą w gminie wspaniałe, czyste ekologicznie miejsca do wypoczynku. Przyciąga tu mikroklimat jeziora Woniskiego, baza wypoczynkowa w Dębcu Nowym i Gryżynce.

Przez najciekawsze tereny gminy przebiegają oznakowane szlaki turystyczne:
szlak zielony o długości 80 km biegnie z Krzanu przez Kościan, Choryń, Turew, Lubiń do Dolska,
szlak żółty o długości 46 km biegnie z Piotrowa przez Kościan, Kobylniki, Stare Bojanowo do Błotkowa,
szlak niebieski o długości 136 km prowadzi z Czempinia przez Racot, Zgliniec, Osiecznę do Kobylina,
szlak czarny o długości 36 km biegnie z leśniczówki Krzan przez Kościan, Gryżynę, Kopaszewo do Rąbinia.

Pokoje gościnne oferują na terenie gminy: hotel Stadniny Koni w Racocie, hotel i restauracja "Angelo" w Kiełczewie, Hotel "Chemik" Ośrodek wypoczynkowy w Dębcu Nowym. Miejsca noclegowe można również znaleźć w Pałacu Chłapowskiego w Turwi.

Do najciekawszych zabytków na terenie gminy Kościan należą:

Oborzyska Stare
Gotycki kościół z XVI wieku pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Pocieszenia
i św. Mikołaja.

Racot
Pałac klasyczny z XVII wieku, dzieło słynnego architekta włoskiego Dominika Meriliniego. Obecnie pałac jest siedzibą dyrekcji Stadniny Koni. W racockim pałcau bywali Tadeusz Kościuszko, pierwszy prezydent Wrszawy Ignacy Wyszkota Zakrzewski, kompozytor hymnu polskiego Józef Wybicki, królowie holenderscy, prezydenci Rzeczypospolitej.
Pomnik przyrody jakim jest aleja lipowa Jabłonowskich, licząca 140 okazałych drzew.

Choryń
Dworek Klasyczny z XVIII wieku, w którym mieszkał i tworzył Adam Mickiewcz.
Kościół pw. Św. Katarzyny, zbudowany w roku 1851 z fundacji rodu Taczanowskich, w stylu neogotyku romantycznego, orientowany, murowany.

Turew
Zespół pałacowo-parkowy założony w II połowie XVII wieku. Obejmuje on pałac - byłą rezydencję rodu Chłapowskich, kaplicę, dawną oficynę, dawny dom ogrodnika i park. Obecnie w pałacu mieści się siedziba Zakłądu Biologii Rolnej i Instytutu Ekologii Polskiej Akademii Nauk.

Bonikowo
Drewniany kościół parafialny z XVIII wieku pod wezwaniem św. Mikołaja.

Gryżyna
Kościół parafialny z XIX wieku pod wezwaniem św. Barbary, zbudowany w stylu neogotyckim, murowany, trzynawowy, halowy.
Stylowy dwór z 1793 roku, będący obecnie siedzibą jednego z gospodarstw Stadniny Koni Rocot.
Ruiny kościoła wzniesionego w XII wieku.

Wyskoć
Kościół parafialny pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1366 r. Obecny - murowany, neogotycki, orientowany, halowy i trójnawowy wzniesiony jest w 1843 r.



MIASTO I GMINA CZEMPIŃ

Na terenie gminy znajduje się utworzony w 1992 roku Agroekologiczny Park Krajobrazowy im. Gen. Dezyderego Chłapowskiego. Jego powstanie przyczyniło się do przyspieszenia prac nad odbudową i tworzeniem nowych nasadzeń śródpolnych na wzór zadrzewień zakładanych w latach dwudziestych przez prekursora nowoczesnego rolnictwa gen. Dezyderego Chłapowskiego z Turwi. Zadrzewienia śródpolne spełniają bardzo ważną funkcję w gospodarce rolnej: zapobiegają nadmiernemu parowaniu gleby, przeciwdziałają erozji wietrznej i wodnej gleby, stanowią ochronę czystości wód powierzchniowych, przyczyniają się do wzrostu plonów.

Liczne zbytki i zespoły pałacowo-parkowe sprzyjają rozwojowi turystyki.
W Czempiniu ma swoją siedzibę jedyna w Polsce Stacja Badawcza Polskiego Związku Łowieckiego, zajmująca się hodowlą ptaków drapieżnych oraz badaniami nad zwierzętami łownymi.

Najciekawsze zabytki na terenie miasta i gminy Czempiń:

Czempiń
Rynek zabudowany piętrowymi domami kaleniowymi z XIX/XX.
Kościół p.w. Św. Michała Archanioła powstały w latach 1895 - 1899 na miejscu wcześniejszego, neoromański z wysoką wieżą.
Pałac Szołdrskich z XVIIIw. barokowy z bogatą dekoracją elewacji w stylu regencji, na attyce rzeźby symbolizujące 4 części świata. W dobrze utrzymanym parku krajobrazowym z XVIIIw. pomniki przyrody.
Kaplica pałacowa św. Szymona i Judy oraz NMP Częstochowskiej z 1782r. z wieżą z XIXw., w stylu barokowo-klasycystycznym.

Borowo
Pałac z początków. XX w. o charakterze barokowej willi. W parku krajobrazowym dużo pomnikowych drzew. W sąsiedztwie pałacu stoi obelisk nagrobkowy płk. J. Mojaczewskiego przeniesiony z Czempinia. W zespole pałacowo-parkowym znajduje się Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin.
Szkoła z 1878r., później rozbudowana, neogotycka, na zewnątrz tablica Józefa Wojciechowskiego z 1989r.

Gołębin Stary
Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii z 1670r. drewniany z kwadratową wieżą od zachodu i neorenesansowa murowaną kaplicą grobową Szołdrskich z 1881r.
Kapliczka z barokową kamienną figurą św. Jana Nepomucena z ok. 1730r. położona w rozległym parku krajobrazowym z XVIII w.
Spichlerz z końca XIX w. z wieżyczką i ceglano - drewnianym gankiem w formie galeryjki położony w zespole folwarcznym.
Szkoła z I połowy XIX w. później przekształcona, na zewnątrz tablica Floriana Marciniaka z 1969 r.

Gorzyczki
Pałac z 1868 r., neorenesansowy z piętrową wieżą w narożu i salą jadalną z bogatą dekoracją sztukatorską. Wokół rozległy park krajobrazowy z licznymi pomnikami przyrody.
Dwór z XVIIIw. przebudowany w XIXw. parterowy z piętrową wystawą i portalikiem.

Gorzyce
Głaz narzutowy z tablicą (1994r.) w formie krzyża harcerskiego ustawiony w miejscu nieistniejącego domu - miejsca urodzenia Floriana Marciniaka.

Jarogniewice
Pałac z 1792r. przebudowany w 1893-1904r. nawiązujący stylowo do klasycyzmu francuskiego, w elewacji frontowej kolumnowy portyk. Do pałacu przylegają oficyny: neobarokowa z dachem mansardowym i wieżyczką z 1904r., druga klasycystyczna, piętrowa z dachem naczółkowym z 1792 - 1790 r. W parku krajobrazowym z XVI-XVIIw. neogotycki domek ogrodnika z 1 ćw. XIXw. oraz kapliczka z późnobarokową figurą św. Jana Nepomucena z 2 poł. XVIIIw. W zespole pałacowo - parkowym mieści się Dom Pomocy Społecznej dla Niewidomych.

Piotrkowice
Dwór z ok. 1820r. przebudowany w 1872r., klasycystyczny.

Głuchowo
Kościół św. Katarzyny z 1751r. rozbudowany w 1904r., późnobarokowy z czworoboczną wieżą od zachodu i neobarokowymi kaplicami. Wewnątrz fragmenty ołtarzy późnogotyckich z początku XVI w.: kwatera ze sceną Męczeństwa św. Apolonii i predella Niesienie Krzyża. Na zewnątrz liczne tablice epitafijne.
Pałac z pocz. XVIIIw. przebudowany w 1882r., klasycystyczny z portykiem kolumnowym z 2 połowy XVIII w. z licznymi drzewami o rozmiarach pomnikowych.

MIASTO I GMINA KRZYWIŃ

Ziemia Krzywińska jest szczególnie atrakcyjna dla miłośników kąpieli, surfingu, kajakarstwa, a szczególnie dla wędkarzy. Dla pątników natomiast poza monumentalnym, zabytkowym Opactwem Ojców Benedyktynów w Lubinu, wyjątkową atrakcją jest Kopaszewska Droga Krzyżowa, której stacje zlokalizowane są pośród pół i zadrzewień, od niemal stu lat odwiedzana przez pielgrzymów. Północna część gminy weszła w skład Agroekologicznego Parku Krajobrazowego im. Dezyderego Chłapowskiego. Objęto w nim ochroną między innymi unikalne w skali Europy zadrzewienia śródpolne. Park jest świadectwem wysokiej agrokultury tego regionu. Dla piechurów przygotowano 54 kilometry oznakowanych szlaków turystycznych oraz przewodniki. Jest tu również wiele tras szczególnie atrakcyjnych dla rowerzystów.

Na odwiedzających gminę czekają pokoje gościnne w schroniskach młodzieżowych w Łagowie (31 miejsc) i Lubinu (45 miejsc). W Krzywiniu można zatrzymać się w Domu Strażaka, w Cichowie w "Karczmie Pod Bocianem", w Bieżyniu w "Karczmie u Huberta". W Lubiniu pokoje gościnne oferują również Benedyktyni w Klasztorze. Na terenie gminy powstają gospodarstwa agroturystyczne.

Rozwoju gminy upatruje się szczególnie w turystyce, usługach, budownictwie. Trzy strzeżone kąpieliska wokół jezior w planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczone są pod kompleksowe usługi rekreacyjno-turystyczne.

Niewątpliwą atrakcją gminy Krzywiń jest skansen filmowy "Folwark Soplicowo" w miejscowości Cichowo. "Folwark" to projekt odtworzenia oryginalnej scenografii do filmu „Pan Tadeusz - czyli ostatni zajazd na Litwie” w reżyserii Andrzeja Wajdy. Autorem projektu „folwark Soplicowo” jest znany w świecie scenograf Allan Starski (laureat „Oscara” za scenografię do filmu „Lista Schindlera”). Filmowy „folwark” tworzą lamus, wozownia, stajnie, spichlerz, stodoła, kurnik, żuraw, studnia oraz ploty. Wszystko to z zachowaniem historycznej wierności wykonane zostało przez góralską ekipę cieśli na powierzchni dwóch i tysiąca metrów kwadratowych. „Sopolicowo” staje się miejscem niecodziennych lekcji historii i literatury narodowej dla uczestników wycieczek szkolnych i wszystkich odwiedzających Cichowo. Wieś położona nad jeziorem Cichowo-Mórka (7 km długości) staje się z każdym rokiem coraz atrakcyjniejszym miejscem letniego wypoczynku.

MIASTO I GMINA ŚMIGIEL

Okolice Śmigla są obszarem o zróżnicowanych walorach turystyczno - krajoznawczych. Przez ciekawsze tereny gminy prowadzą szlaki turystyczne, umożliwiające turystom poznanie pięknych zakątków i miejscowości. Znakowane szlaki przebiegają w południowo - wschodniej części gminy.

Szlak żółty o długości 46 km biegnie z Błotkowa do Piotrowa. Na terenie gminy Śmigiel biegnie lasem z kierunku Błotkowa przez Wydorowo, Robaczyn, Stare Bojanowo, Bruszczewo, Przysiekę Polską i Przysiekę Starą. Na terenie gminy szlak liczy około 14 km.
Szlak czarny o długości 32 km biegnie ze Śmigla do Krzywinia. Rozpoczyna się na dworcu PKP w Śmiglu, biegnie przez miasto Koszanowo, Bruszczewo, Przysiekę Starą do zapory czołowej na zbiorniku Wonieść. Na terenie gminy Śmigiel szlak liczy około 14 km.
Szlak niebieski o długości 27 km biegnie z Czempinia do Kobylina. Odcinek biegnący przez gminę Śmigiel liczy około 10 km, wchodzi na zaporze czołowej na zbiorniku Wonieść i biegnie przez Wonieść i Jezieżyce.

Do najpiękniejszych zabytków na terenie gminy należą:

Śmigiel
Kościół cmentarny pw. Św. Wita z 1769 r., restaurowany w 1908 r. o konstrukcji szachulcowej wypełnionej cegłą i kamieniami polnymi; w ołtarzu głównym tryptyk późnogotycki z 1506 r. z drewna lipowego polichromowany w obudowie wczesnobarokowej z 1645 r.
Kompleks budynków dawnego browaru z 1894 r.
Budynek poczty.
Stacja kolei wąskotorowej.
Obiekty nieczynnej gazowni - warto zwiedzić ze względu na stosowaną w początkach naszego wieku technikę produkcji gazu

Białcz Stary
Kościół pw. Wszystkich Świętych fundowany na przełomie XIII i XIV w., plebania z połowy XVIII w.,
Figura przydrożna św. Jana Nepomucena z XIX w.
Zabudowania folwarczne z przełomu XIX i XX w.

Bronikowo
Drewniany kościół z 1738 r. w otoczeniu starego drzewostanu
Pałac z przełomu XIX i XX w., obecnie adaptowany na szkołę podstawową.

Czacz
Kościół parafialny pw. Św. Michała Archanioła, pierwotnie fundowany w latach 1352 - 1370, przebudowany w XV w.
Zespół pałacowo - parkowy