PRZYRODA
 


CHARAKTERYSTYKA
REZERWATY
POMNIKI PRZYRODY

Powiat ostrołęcki obejmuje swoimi granicami część trzech krain geograficznych: Równiny Kurpiowskiej (północna część powiatu), Doliny Dolnej Narwi (środkowa) i Międzyrzecza Łomżyńskiego (południowa). Tak usytuowany region charakteryzuje się dużym zalesieniem. Lasy, będące pozostałością dawnej Puszczy Kurpiowskiej (zwanej też Zieloną, Myszyniecką czy Zagajnicą), zajmują 30 % obszaru. Dziś Puszcza Zielona zajmuje obszar 500 km2 i nie tworzy już zwartych połaci. W dalszym ciągu jednak zadziwia bogactwem fałny i flory. Występują tu bory mieszane, sosnowo-świerkowe oraz sosnowe. Domieszkę stanowią dęby, graby, brzozy i osiki. Stosunkowo liczny jest jałowiec pospolity, jarzębina i leszczyna. Na terenach podmokłych dominuje las olszowo-brzozowy. W runie rosną: konwalia majowa, poziomka, borówka czarna i brusznica, wrzos oraz wiele gatunków traw, kwiatów leśnych i paproci.

Szczególny charakter równinnemu kurpiowskiemu krajobrazowi nadają wydmy powstałe z osadów rzek, które wypływały spod lodowca zalegającego obecne tereny północnej Polski. Piętrzą się one na wąskich pasach ziemi między rzekami: Turoślą, Szkwą, Rozogą, Omulwią i Orzycem.

Przez powiat przepływa, główna w tej części kraju rzeka Narew. Narew należy do nielicznych już rzek, która prawie w całym swym biegu zachowała naturalny charakter. Stanowi ona ważny trakt komunikacyjny, tak w przeszłości jako rzeka pławna, jak i obecnie jako trasa wodna z Warszawy na jeziora mazurskie. Poza rzekami i strumieniami, które licznie przecinają tereny powiatu można znaleźć tu wiele małych zbiorników wód stojących: starorzeczy i bagien, zwanych lokalnie „pulwami”, „chruścielami” lub „bielami”. Największe i najbardziej znane jest Bagno Karaska w gminie Kadzidło. Z kilku istniejących niegdyś jezior powstało śródleśne Jezioro Gogol w gminie Goworowo i przekształcające się w torfowisko Jezioro Serafin w gminie Łyse.

Różnorodny krajobraz jest rajem dla zwierząt. W lasach żyją: jelenie, sarny, dziki, lisy, borsuki, kuny leśne, tchórze, zające, wiewiórki, nie rzadko pojawiają się wilki. W rzekach, poza rybami (szczupakami, płociami, leszczami i brzanami), spotkać można bobry, piżmaki i wydry. Tereny podmokłe zamieszkuje ptactwo wodne i błotna, wśród nich: łabędzie, żurawie, i cietrzewie. Na łąkach i polach żyje wiele gatunków ptaków śpiewających.
Bogata fałna sprzyja rozwojowi łowiectwa. Na terenie powiatu swoje obwody łowieckie posiada 19 kół łowieckich.

Z pięknem naszego środowiska przyrodniczego, wszyscy zinteresowani, mogą zetknąć się w rezerwatach przyrody: „Czarnia”, „Mingos” „Olsy Płoszycki”, „Podgórze”, „Serafin”, „Surowe”, „Tabory” i projektowanym „Karaska”.



Rezerwaty

1. Rezerwat „Czarnia” - utworzony został w 1964 r. na terenie gm. Czarnia i zajmuje powierzchnię 141,87 ha. Drzewostany rezerwatu to drzewostany sosnowe z domieszką świerku w wieku 150-200 lat. Jest najliczniej odwiedzanym z rezerwatów powiatu.
Na znaczną jego popularność2. ma wpływ piękno starych drzew oraz występujące jedynie tu sosny bartne.

2. Rezerwat „Surowe” - utworzony w 1964 r. na terenie gm. Czarnia w celu zachowania
ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu boru świerkowo-sosnowego naturalnego pochodzenia, stanowiącego resztę dawnej Puszczy Myszynieckiej. Powierzchnia rezerwatu wynosi 4,57 ha.

3. Rezerwat „Podgórze” utworzony w roku 1987 na terenie gm. Kadzidło w celu utrzymania w Puszczy Kurpiowskiej naturalnego pochodzenia drzewostanów świerkowo-sosnowych, które są unikalne dla tego kompleksu leśnego. Rezerwat zajmujący powierzchnię 37,76 ha będzie także potencjalną bazą nasienną obu gatunków. W rezerwacie występują rośliny chronione: konwalia majowa i widłaki.

4. Rezerwat „Mingos” o powierzchni 13,46 ha utworzony w 1971 r. na terenie gm. Łyse. Przedmiotem ochrony jest fragment boru sosnowego charakterystycznego dla Puszczy Kurpiowskiej. Rezerwat ten ochrania pomnikowe drzewostany sosnowe IX klasy wieku,
a częściowo IV i VI klasy wieku. W drzewostanach tych w drodze naturalnej pojawia
się podrost sosnowy oraz liczny podszyt jałowca. Pojedyncze egzemplarze sosen przekraczają znacznie 50 cm pierśnicy i 25 m wysokości.

5. Rezerwat „Tabory”. Powierzchnia rezerwatu wynosi 17,21 ha. Utworzony został
w 1974 r. na terenie gm. Łyse w celu zachowania fragmentu boru sosnowo-świerkowego naturalnego pochodzenia na obszarze Puszczy Kurpiowskiej. W rezerwacie występują drzewostany z udziałem świerka i z panującym świerkiem na granicy zasięgu jego występowania. Poszczególne egzemplarze świerków, a zwłaszcza sosen mają imponujące rozmiary przekraczające 50 cm pierśnicy i dochodzą do 30 m wysokości.

6. Rezerwat „Serafin”. Położony jest na terenie gm. Łyse i zajmuje powierzchnię 184,92 ha. Rezerwat ten powstał w celu ochrony torfowisk, miejsc wylęgu i bytowania ptactwa błotnego. Bagno Serafin jest torfowiskiem obejmującym zabagnione łąki i rozlewiska, co stwarza dobre warunki bytowe wielu gatunkom ptaków wodno-błotnych. W rezerwacie wśród wielu gatunków ptaków występują: cietrzew, batalion, brodźce i bekasy. Z roślin chronionych występuje rosiczka okrągłolistna. W latach 1997-1998 zbudowano kładkę wchodzącą w głąb bagna, łącznie z tablicami informacyjnymi zawierającymi opisy roślin i zwierząt, wieżę widokową i parking.

7. Rezerwat „Olsy Płoszyckie”. Powierzchnia rezerwatu wynosi 140,86 ha. Utworzony został w 1997 roku. Ochrania kompleks 70-90 - letnich olsów położonych w dolinie rzeki Rozogi. Występuje tu ols porzeczkowy i las bagienny. Rosną gatunki chronione: wawrzynek wiczełyko, porzeczka czarna, kalina koralowa i kruszyna pospolita. W rezerwacie gniazdują rzadkie gatunki ptaków: orlik krzykliwy, żuraw, siniak, słonka i bocian czarny. Przedstawicielami ssaków są: łoś, jeleń, dzik i sarna. Występujące w rezerwacie zbiorowiska zastępcze to m.in.: olszyny pokrzywowe i malinowe. Na terenie rezerwatu są też łąki mokre i sitowia leśne.

8. Rezerwat „Karaska”. Teren rezerwatu znany jest jako Bagno Karaska i wynosi 402 ha. Jest to największe torfowisko na terenie powiatu ostrołęckiego i jednocześnie jedno z największych w Polsce. Torfowisko zbudowane jest z torfów wysokich i przejściowych. utworzenie rezerwatu umożliwi obserwację rozwoju torfowiska i następnych sukcesji roślinnych. Obszar torfowiska jest miejscem wylęgu i bytowania wielu gatunków ptaków. Wśród najważniejszych osobliwości są rośliny chronione: rośiczka okrągłolistna, bagno zwyczajne, widłak jałowcowaty i goździsty oraz ptaki cietrzew, bekas, batalion i brodziec.



Pomniki przyrody

Na terenie powiatu ostrołęckiego ochroną objęte są również pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnych wartościach naukowych, kulturowych, historyczno-pamiątkowych i krajobrazowych.

W Starostwie Powiatowym zarejestrowanych jest 159 pomników przyrody, głównie pojedynczych drzew. Skład gatunkowy drzew uznanych za pomniki przyrody przedstawia się następująco:

dąb szypułkowy - 91 szt.
dąb bezszypułkowy - 2 szt.
lipa drobnolistna - 31 szt.
jałowiec pospolity - 8 szt.
sosna pospolita - 13 szt.
modrzew - 3 szt.
topola - 1 szt.
jesion wyniosły - 1 szt.
wiąz szypułkowy - 3 szt.
wiąz górski - 2 szt.
kasztanowiec - 1 szt.
brzoza brodawkowata - 2 szt.
głaz narzutowy - 1 szt.

Do najstarszych i najciekawszych pomników przyrody należą:

topola biała rosnąca koło Góry w gm. Goworowo - jest to najgrubsze drzewo w powiecie (obwód 7,55 cm, wysokość 30 m),

48 dębów w miejscowości Goworki koło Ostrołęki tzw. „Dęby Goworskie”, ich wiek szacuje się na ok. 200 - 300 lat.

 
geografia
do gory
historia regionu