HISTORIA REGIONU
 

Tereny północno - wschodnie Mazowsza od początków naszej państwowości były własnością książąt mazowieckich, w momencie wcielenia Mazowsza do Korony (1526r.) stały się własnością królów polskich. Ziemie królewszczyzny charakteryzowała mało urodzajna, głównie piaszczysta, gleba, przechodząca często w bagna i torfowiska, całość zaś pokrywała gęsta puszcza. Z tych właśnie przyczyn obszary między Orzycem na zachodzie, Narwią na południu, Pisą na wschodzie i granicą z Prusami na północy przez wiele wieków nie posiadały stałego osadnictwa. Nie oznacza to, że Puszcza Zielona pozostawała całkowicie niewykorzystana. Eksploatacja puszczy datuje się już od XIV - XV wieku. Ograniczała się jednak do wyrębu drewna, jego spławu Narwią i Wisłą do Gdańska, do różnych zajęć leśnych - myślistwa, bartnictwa, rudnictwa, smolarstwa. Ludność zajmująca się tymi „przemysłami” zamieszkiwała poza puszczą (np. w Nowogrodzie, Ostrołęce, Różanie, Przasnyszu i okolicznych wsiach), uprawiała rolę, a zajęcia w borach traktowała jako prace sezonowe.

O stałym zasiedleniu Zagajnicy możemy mówić dopiero od II połowy XVII wieku. Przyczyną napływu ludności było ogromne zniszczenie kraju po „potopie” szwedzkim, zarazy, epidemie, upadek gospodarki folwarcznej i wzrastający w konsekwencji ucisk pańszczyźniany. Formą protestu było zbiegostwo na tereny nieodległe, ale trudno dostępne, czyli do Puszczy Zielonej. Starostowie: łomżyński, ostrołęcki i przasnyski popierali osadnictwo licząc na przyszłe korzyści, zaś przybysze zyskiwali status ludzi wolnych, podlegających tylko królowi. Ludność puszczańska była jedyną grupą chłopską w Rzeczypospolitej, która miała prawo posiadać broń (bory, dzika zwierzyna), a obcowanie z nią wykształtowało znane i do dziś podkreślane umiejętności strzeleckie, ponadto odwagę, później męstwo w boju z każdym najeźdźcą. Znaczny napływ osadnictwa, karczunek lasów wpłynęły na upadek zajęć leśnych. Zasiedlanie tego terenu trwało do końca XVIII wieku, kiedy nastąpiło przeludnienie wsi puszczańskich. I połowa XIX wieku przyniosła likwidację prawa bartnego, wycinkę lasów przez zaborców. Wszystkie te czynniki spowodowały proces odwrotny - emigrację „za chlebem” na zachód Europy, a później do Ameryki.

Nie wszyscy jednak wyjechali, ludność kurpiowska prowadziła niebogatą, daleko posuniętą gospodarkę samowystarczalną. Głośno stawało się o Kurpiach podczas kolejnych zrywów patriotycznych. Przywiązanie do swobody, umiejętności posługiwania się bronią sprawiały, że oddziały strzelców kurpiowskich wyróżniały się podczas powstania kościuszkowskiego i powstania listopadowego. Wspierali mieszkańcy Puszczy Myszynieckiej działalność naczelnika woj. płockiego Zygmunta Padlewskiego w powstaniu styczniowym (bitwa pod Myszyńcem).

Bardzo poważne straty poniósł region w wyniku walk frontowych podczas I wojny światowej, kolejne nieszczęścia (wywózki, kontrybucje, rabunkowa gospodarka) następowały w latach II wojny światowej.

Powolne, ale systematyczne zmiany, poprawę w wielu dziedzinach życia Kurpiowszczyzny dostrzec można od poł. lat 50 - tych. Dotyczy to zarówno budownictwa, mechanizacji rolnictwa, oświaty i ogólnego standardu rodziny kurpiowskiej.

Istotnym elementem umożliwiającym w ostatnim okresie poprawę sytuacji gospodarczej mieszkańców jest wykorzystanie walorów przyrodniczych i kulturalnych regionu.



Kalendarium

10000 lat p.n.e. - najstarsze ślady pobytu człowieka w okolicy Ostrołęki.
XII w. - pierwsi mazowieccy osadnicy przybyli w okolice Ostrołęki. Powstał gródek obronny na terenie dzisiejszego miasta.
1373 - Ostrołęka otrzymała prawa miejskie.
1393 - pierwsza pisemna wzmianka o powiecie ostrołęckim.
Koniec XIV w. - założono wieś Troszyn.
XIV-XV w. - początek osadnictwa i eksploatacji Puszczy Kurpiowskiej (Zielonej).
1398 - założono miejscowość Czerwin.
1399 - powstała parafia w Ostrołęce.
XIV/XV w. - powstała wieś Kleczkowo (gm. Troszyn). W XVI w. osada otrzymała prawa miejskie, ale nie miała warunków rozwoju i wkrótce te prawa utraciła.
1526 - Mazowsze włączono do Królestwa Polskiego. Ostrołęka stała się miastem królewskim, rozpoczął się "złoty okres" w dziejach miasta, który trwał do wielkiej zarazy i pożaru w 1563r.
Połowa XVII w. - jezuici zbudowali kaplicę misyjną w puszczy, aby przeciwstawić się wpływom protestantyzmu z Prus. Osada misyjna była początkiem miasta Myszyńca.
1656 - kurpiowskie oddziały stanęły przeciwko wojskom szwedzkim. Ostrołęka została zdobyta przez najeźdźców.
1666 - do Ostrołęki przybyli oo. bernardyni.
W mieście pozostali do kasaty zakonu w 1864.
1673 - powstała kurpiowska wieś Lipniki. Kurpie liczyły wówczas ok. 1000 mieszkańców.
1673-83 - akta bartne wymieniają kolejne puszczańskie wsie: Kadzidło, Wach, Zawady i Obierwię.
XVIII w. - Ostrołęka i Puszcza Kurpiowska były niszczone i eksploatowane przez przechodzące tędy wojska: szwedzkie, rosyjskie, saskie i polskie.
22/23. I. 1708 - bitwa Kurpiów ze Szwedami pod Kopańskim Mostem. W walce dzielnością odznaczył się późniejszy kurpiowski bohater Stach Konwa.
1791 - Myszyniec otrzymał prawa miejskie. Utracił je w 1869. Od 1993 ponownie jest miastem.
1794 - Brygada Wielkopolska Kawalerii Narodowej, dowodzonej przez brygadiera Antoniego Madalińskiego, wymaszerowała z Ostrołęki w kierunku Krakowa. Przyspieszyło to rozpoczęcie Insurekcji Kościuszkowskiej.
1795 - powiat pod rządami pruskimi wszedł w skład Prus Nowowschodnich. Liczył wówczas 51.432 mieszkańców.
1807 - Wojska francuskie stoczyły pod Ostrołęką bitwę z wojskami rosyjskimi. Na pamiątkę zwycięstwa Francuzów nazwa Ostrołęka została wyryta na Łuku Triumfalnym w Paryżu. Powiat znalazł się na terenie Księstwa Warszawskiego.
1815 - powiat znalazł się w Królestwie Polskim.
1820 - na Kurpiach mieszkało 26 tys. ludzi.
26. V. 1831 - bitwa pod Ostrołęką wojsk polskich
z carskimi, zwycięstwo odnieśli Rosjanie. W bitwie wsławił się ppłk Józef Bem.
1848 - w Ostrołęce urodził się pisarz Wiktor Gomulicki, autor "Wspomnień niebieskiego mundurka".
Koniec XIX w. - budowa pierwszych kamienic
w Ostrołęce, stacji kolejowej, cegielni, koszar i więzienia ściągały do miasta Kurpiów i zubożałą po powstaniach szlachtę.
1893-97 - linie kolejowe połączyły Ostrołękę i powiat z Małkinią, Łapami i Tłuszczem.
1915 - Wycofujący się przed Niemcami Rosjanie spalili Ostrołękę. Niemieccy okupanci zelektryfikowali miasto, a po zajęciu północnego Mazowsza wybudowali w puszczy sieć kolei wąskotorowych. Kolej ułatwiała im wywóz drewna.
1918 - Polska odzyskała niepodległość. Powiat został włączony do woj. białostockiego, w 1939 przyłączono go do woj. warszawskiego.
6/7. VIII. 1920 - Armia Czerwona zajęła Ostrołękę.
1939-44 - podczas wojny kurpiowska część powiatu należała do Rzeszy Niemieckiej, południowo-zachodnia leżała na terenie Generalnej Guberni, a południowo - wschodnia znalazła się w ZSRR (do 1941).
Wrzesień 1944 - styczeń 1945 - powiat ostrołęcki zajęła Armia Czerwona.
1951-74 - budowa elektrociepłowni, kombinatu celulozowo-papierniczego i zakładów mięsnych w Ostrołęce.
1954 - reforma podziału administracyjnego. Powołanie gromadzkich rad narodowych.
1973 - reforma podziału administracyjnego. Utworzenie gmin.
1975 - likwidacja powiatów. Ostrołęka została siedzibą woj. ostrołęckiego.
1999 - reaktywowano powiaty. Ostrołęka została siedzibą powiatu.

 
przyroda
do gory
kultura kurpiowska