KULTURA KURPIOWSKA
 
Historia regionu miała znaczący wpływ na ukształtowanie się grupy etnograficznej Puszczaków i ich kultury. Elementy tej kultury niosły do Puszczy kolejne fale osadnicze z Mazowsza, Mazur, Podlasia i na terenach nadnarwiańskich zlały się one w jeden charakterystyczny, do dziś znany obraz. Ważnym momentem była tu chęć odróżnienia się od okolicznej ludności pańszczyźnianej, podkreślanie swej godności i wolności. Z drugiej strony, na obraz mieszkańców Puszczy Zielonej wpływ miała gospodarka. Rolnictwo miejscowe przez niską jakość gleb, słabe narzędzia nie było w stanie utrzymać rodziny kurpiowskiej. Szukano więc źródeł dodatkowego dochodu, którym stały się liczne rzemiosła i rękodzieło wiejskie. Stąd rozwinęły się na Kurpiach: ciesielstwo, stolarstwo, plecionkarstwo, tkactwo (lniane i wełniane), bursztyniarstwo. Konieczności handlowe zmuszały do solidności wykonania, ale obcowanie z przyrodą wyrabiało też poczucie estetyki, wrażliwość na piękno. Walory artystyczne spotkamy bez mała w całej wytwórczości regionalnej. Dotyczy to zarówno chałupy, gdzie dekorowano szczyt stojący frontem do drogi, drzwi wejściowe do chaty, umieszczano na chałupie pięknie zdobione nadokienniki czy śparogi na dachu. Sprzęty domowe również posiadały zdobienia snycerskie lub rzeźbienia, malatury (skrzynie), ozdobne tralki. Ze stolarstwem wiąże się rzeźba ludowa, w każdej chałupie była Pasja czyli Chrystus na krzyżu, we wsi wystawiano liczne kapliczki (domkowe i słupkowe) z figurami świętych.

Najbardziej interesującymi, a jednocześnie kontynuowanymi do dziś są wyroby związane z obrzędowością. Dotyczy to zarówno wycinanek, kierców, bukietów zdobiących dom w okresie świąt jak też zabawek choinkowych, wypieków z ciasta na nowy Rok, pisanek palm wielkanocnych.

Samowystarczalność gospodarki kurpiowskiej sprawiała, że gospodyni sama tkałai szyła stroje dla rodziny i do dziś haft oraz koronkarstwo jest jedną z popularniejszych dziedzin wytwórczości regionalnej.

Wymienione w skrócie główne dziedziny rękodzieła kurpiowskiego przetrwały do dziś, na co niewątpliwy wpływ miało ogromne przywiązanie ludności puszczańskiej do tradycji, do kultury dziadów i ojców, którą należy zachowywać. Bez względu na zmieniającą się również na terenie regionu sytuację gospodarczą i poziom życia kontynuację tradycji wyraża się też w kulturze duchowej (muzyka, pieśni, tańce) i obrzędowości.
Bogactwem regionu, jest także plastyka wiejska, zwyczaje, głównie związane z dorocznymi świętami kalendarzowymi, łączące wiarę Kościoła z doświadczeniami, zabiegami i działaniami minionych pokoleń.



Folklor.
Zaproszenie z gmin.

Wśród licznych zwyczajów ludowych na Kurpiach tylko ich część posiada walory widowiskowe. Dlatego też szereg zwyczajów czy obrzędów zostało opracowanych scenicznie i prezentowane są na imprezach folklorystycznych w poszczególnych gminach.

Czarnia

W pierwszą niedzielę czerwca prezentowane jest widowisko „Na łowy” przypominające i ukazujące dawne zwyczaje myśliwskie „na puszczy”. Widowisku towarzyszy przegląd zespołów regionalnych i kiermasz twórczości ludowej.

Kadzidło

Gmina Kadzidło zaprasza turystów z kraju i zagranicy na kilka imprez folklorystycznych.
Pierwszą z nich (marzec) jest impreza „Śladami Kurpiów”, podczas której obejrzeć można widowisko obrzędowe, pokaz miejscowego rękodzieła, spotkać się z twórcami ludowymi.
Najbardziej znane jest „Wesele Kurpiowskie” (trzecia niedziela czerwca), duże widowisko rozgrywające się na terenie całego Kadzidła, a przybyli turyści stają się autentycznymi gośćmi weselnymi.

Podczas „Niedzieli Kadzidlańska” (pierwsza niedziela września) odbywa
się interesujący Turniej Wsi - prezentacja dawnych zajęć gospodarskich, przegląd zespołów śpiewaczych i tanecznych, kiermasz sztuki ludowej.

Lelis

W październiku, podczas imprezy „Kurpiowskie Granie” gromadzą się w Lelisie muzykanci kurpiowscy, zarówno ci „zawodowi” (z zespołów regionalnych) jak i amatorzy, grający w domu dla przyjemności własnej i sąsiadów. Rozwijająca się z roku na rok impreza staje się ważnym świętem muzyki regionalnej.

Łyse

Najstarszą i najpopularniejszą imprezą Kurpiowszczyzny jest konkurs plastyki obrzędowej - „Palma Kurpiowska”. W Niedzielę Palmową, wokół drewnianego, zabytkowego kościoła odbywa się najbarwniejsza chyba procesja z palmami. Stałymi elementami tego święta jest konkurs na najładniejszą palmę, wystawy, występy zespołów regionalnych, jarmark ludowych.

Myszyniec

W ostatnią niedzielę sierpnia na polanie w Zawodziu (4 km od Myszyńca) odbywa się duża, ogólnopolska impreza „Miodobranie Kurpiowskie”. Składa się na nią widowisko zakończenia miodobrania w puszczy, występy zespołów folklorystycznych i artystycznych, kiermasz wyrobów z miodu oraz sztuki ludowej.

Zarówno wymienione jak i pozostałe gminy powiatu ostrołęckiego zapraszają nie tylko na konkretne imprezy. Walory przyrodnicze tej ziemi - specyficzny mikroklimat, czyste wody, wielość lasów, liczne rzeczki i strumienie, ciekawa historia i życzliwi ludzie gwarantują doskonały wypoczynek w każdej porze roku. Puszcza Kurpiowska jest miejscem gdzie można uprawiać różne formy turystyki (rowerowa, wodna), zajmować się wędkarstwem, grzybobraniem, wybrać się na bezkrwawe łowy z aparatem fotograficznym lub zetknąć się z aktualna jeszcze sztuką ludową.


Rozwijające się w regionie gospodarstwa agroturystyczne umożliwiają wspaniały wypoczynek, wiele jest też miejsc, zwłaszcza w pobliżu rzek, dogodnych do biwakowania. Powiat ostrołęcki - czy szerzej - region kurpiowski leży na ważnych trasach: z Warszawy do Suwałk i z Warszawy do Olsztyna. Warto więc, choć na chwilę, odwiedzić te tereny,
a może spędzić w ciszy i spokoju kilka dni.

 
historia regionu
do gory
atuty powiatu